26 ต.ค. 44 – 04.15
บทกรรมฐานที่สำคัญยิ่งบทหนึ่ง รู้ให้ซึ้งอานาปานสตินั่น
ควรบำเพ็ญภาวนาเป็นนิรันดร์ ลำดับขั้นเป็นสี่หมวดเรียงกันไป
หมวดที่หนึ่งคือกายานุปัสสนา หมวดที่สองเวทนาเป็นข้อใหญ่
หมวดที่สามกำหนดจิตพินิศจัย หมวดที่สี่สูงสดใสวิจัยธรรม
ขั้นที่หนึ่งกำหนดรู้ลมหายใจ เข้าออกยาวสั้นไฉนอย่าเพิ่งขำ
ขั้นที่สองเข้าออกสั้นเหมือนแกล้งทำ ติดตามลมไปตามลำดับเหตุการณ์
ขั้นที่สามกำหนดรู้กายทั้งปวง การหายใจยังหนักหน่วงในสังขาร
หายใจขาดชีวิตขาดคือวายปราณ กายสังขารต้องมีลมเลี้ยงร่างกาย
ขั้นที่สี่กายสังขารสงบระงับ ชีพไม่ดับหายใจอ่อนแต่อยู่ได้
บังคับลมละเอียดอ่อนเชิงผ่อนคลาย กรรมฐานสมมุ่งหมายถึงขั้นฌาน
อย่าตกใจลมหายใจที่แน่นิ่ง เพราะเป็นสิ่งเกิดขึ้นจากกรรมฐาน
สมาธิจิตแน่วแน่นเหลือลมปราณ กายานุปัสสนาการอันยิ่งยง
ขั้นที่ห้าผู้ได้ฌานได้ความสุข รับรู้ทุกลมหายใจไม่ลืมหลง
เป็นเวทนาฯสติปัฎฐานที่มั่นคง ยกจิตตรงขึ้นขั้นหกกันต่อไป
สุขจากฌานไม่ใช่ความสุขทางกาย นิรามิสสุขสมหมายที่ยิ่งใหญ่
ไม่พลั้งเผลอขยับจิตสูงขึ้นไป ลมหายใจทั้งเข้าออกแนบแน่นนาน
ขั้นที่เจ็ดกำหนดลมกำหนดจิต การปรุงแต่งเติมประดิษฐ์จิตสังขาร
ปิติสุขฌานขั้นเจ็ดจิตเบิกบาน เมื่อชำนาญคล่องแคล่วแล้วก้าวอีกที
ขั้นที่แปดเวทนาขั้นสุดท้าย กำหนดให้จิตสังขารนั้นคงที่
ระงับจิตสังขารเพื่อเพิ่มดีกรี เพราะอาจมีตัวตัณหามาก่อกวน
ขั้นที่เก้ากำหนดรู้จิตของตน พิจารณาลมหายใจอย่างถี่ถ้วน
เมื่อจิตโกรธรู้ว่าโกรธโลภรบกวน จิตมั่นคงไม่เรรวนเมื่อได้ฌาน
จิตเสื่อมฌานสติรู้ว่าเสื่อมถอย สติคอยกำกับจิตไม่ฟุ้งซ่าน
สมาธิจิตตั้งมั่นอยู่ได้นาน กำหนดรู้ขบวนการแห่งจิตใจ
จิตตานุปัสสนาข้อที่เก้า หายใจเข้าหายใจออกไม่หวั่นไหว
จิตท้อแท้รู้เท่าทันกำจัดไป กำหนดได้คือสำเร็จอีกขั้นตอน
ขั้นที่สิบจิตปราโมทย์เป็นเบื้องต้น เพิ่มพลังจิตฝึกฝนไม่ย่อหย่อน
บังคับจิตให้เบิกบานได้ทุกตอน ค่อยค่อยจรขึ้นอีกขั้นด้วยมั่นใจ
ขั้นสิบเอ็ดสร้างความสามารถของจิต ได้ฌานสูงขึ้นอีกนิดตั้งมั่นได้
บังคับจิตให้ตั้งมั่นได้เมื่อใด ก้าวขึ้นไปขั้นสิบสองทำจิตคลาย
จิตตั้งมั่นแล้วเหตุใดจึงคลายเสีย เพราะไฟทุกข์ยังลามเลียอยู่มากหลาย
ความยึดมั่นสิ่งทั้งปวงอันตราย เมื่อจิตคลายแล้วตามเห็นอนิจจัง
ความไม่เที่ยงอานาปานฯข้อสิบสาม หายใจเข้าวิราคะเป็นความหวัง
ความจางคลายหายใจออกมีพลัง เพื่อไปตั้งข้อสิบสี่อนัตตา
ไม่ยึดติดไม่ถือมั่นใช่เราเขา สู่นิโรธดับสนิทข้อสิบห้า
สละคืนความยึดมั่นทุกสัญญา อานาปาฯขั้นสิบหกวิปัสสนา
